Sanatta Güzellik Kavramı
Herbert Read, “Sanatın Anlamı” adlı eserinde şöyle söylüyor: “Genel bir sanat teorisi ÅŸu düşünce ile baÅŸlamalıdır; insan, duygularının önüne konan ÅŸeylerin biçimine, yüzeyine ve kütlesine göre davranır. EÅŸyanın biçim, yüzey ve kütlesinin belli ölçülere göre düzenlenmesi hoÅŸumuza gider. Böyle bir düzenin eksikliÄŸi ise ilgisizlik ve hatta büyük bir sıkıntı ve tiksinti verir. Güzellik duygusu, hoÅŸa giden baÄŸlantılar duygusudur. Çirkinlik duygusu da bunun tersidir.”
    Güzellik kavramını belirsiz, ya da çok defa aldatıcı belirtiler gösteren ve tarih boyunca durmadan değişen bir olay olarak kabul etmek, doğru bir düşünce tarzı gibi görünmektedir. Sanat bütün bu belirtileri içine almalıdır ve bir sanat öğrencisinin ciddiliği, kendi güzellik duygusu ne olursa olsun, diğer devirlerdeki güzellik anlayışlarını sanat sahasına kabul edebilmesiyle anlaşılır. O kişi için, primitif, klâsik ve gotik aynı derecede ilgi çekicidir ve o, zaman zaman değişen güzellik duygusunun değerlerini kıymetlendirmekten çok, her devrin gerçek ve sahtesini ayırmaya çalışmalıdır.
    Güzellik, estetik ilminin ele aldığı bir kavram olarak, çaÄŸlara ve düşünürlere göre deÄŸiÅŸik anlamlar kazansa da, sanat eserlerinde bulunması gereken ÅŸeydir. Ancak, sanat eserindeki güzellik, o eseri meydana getiren elemanların veya figürlerin yalnız başına güzelliÄŸi demek deÄŸildir. Yani, kendi dönemi içinde çok güzel kabul edilen “Venüs”ün tabloda yer alması, o tabloyu güzel yapmaya yetmez. Daha deÄŸiÅŸik bir ifade ile söylersek; sanatta, “neyin” yapıldığı deÄŸil, “nasıl” yapıldığı önemlidir. Sözgelimi savaÅŸ, güzel bir olay deÄŸildir. YaÅŸlı, yüzü buruÅŸmuÅŸ bir kadının da güzel olduÄŸu söylenemez. Fakat, Picasso’nun ” Guernica “sı, Dürer’in ” YaÅŸlı Kadın Portresi ” ne kim çirkin diyebilir. O halde buradan çıkan sonuç ÅŸudur: Sanatta güzellik, eserin ifadesindeki güzelliktir. Sanatçı, eserine konu olarak çirkini de almış olsa, çirkini güzel bir biçimde ifade edebilmelidir.
    Sanattaki biçim elemanının insandaki devamlı karşılığı, güzellik duygusudur. DeÄŸiÅŸmez olan duyarlıktır. DeÄŸiÅŸen, insanın algılarını ve zihinsel yönünü soyutlaÅŸtırarak kendi kurduÄŸu anlayıştır ki; ifade’yi buna borçluyuz. “Ä°fade”nin “biçim”in tam karşıtı olduÄŸunu söylemek güçtür. Ä°fade, doÄŸrudan doÄŸruya duygu tepkilerini anlatan bir kelimedir, fakat sanatçının biçimini yaratırken baÅŸvurduÄŸu düzen, kendi başına bir ifade tarzıdır. Ölçü, denge, ritim, ahenk (armoni) gibi terimlere ayrılabilen biçim, bu saydığımız terimlerin saÄŸladığı hoÅŸa giden baÄŸlantılarla sanat olmaya, güzel olmaya baÅŸlar.
Leave a Reply
You must be logged in to post a comment.
