Romanya « Ülkeler Tarihi
Bir Hind-Avrupa grubu olan Trakyalılar, Romanya toprakları üzerinde yaşamış ilk insanlar olarak bilinir. Bunların bir kolu olan Dokyalılar M.Ö. 800-300 yılları arasında Burebista liderliğinde Transilvanya merkez olmak üzere, Dakya Devletini kurdular. M.S. 106-271 yılları arasında Romalılar toprakları istila ederek insanları Romalılaştırdılar.
Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu 1299 yılında kurulduktan sonra kısa zamanda cihan devleti olmuÅŸtu. Osmanlılar Avrupa içlerine Ä°slamiyeti yayabilmek için önceleri Balkanlara olmak üzere, Avrupa seferleri düzenlemekteydiler. 1394′te Dovin, 1456′da Belgrad, 1475′te Vaslui, 1476′da Schera seferleri, Osmanlıların Avrupa’ya ilk adım atma dönemi savaÅŸlarıdır.
16. yüzyıl başlarındaki iki Romanya toprağı olan Eflak ve Boğdan, Türk hakimiyeti altında birer derebeylik oldular. Askeri ve diplomatik açıdan Osmanlı Sultanının emrine göre hareket eder ve yıllık vergi verirlerdi. İdarecileri, Osmanlı Padişahları tarafından tayin edilirdi. Zaten bunların derebeyleri kendi tebealarını Avrupalıların saldırılarından korumak için Osmanlı idaresinde kalmayı arzu ediyorlardı. Eflak ve Boğdan halkı, Avusturyalılar, Ruslar, Tatarlar, Kazaklar ve Lehlerden ibaret bölgedeki diğer ordulara karşı Osmanlı ordusunun yanında yer aldılar.
1679′da Eflak Derebeyi olan Åžerban’ın yerine 1688′de yeÄŸeni Kostantin Brincoveanu geçti. Bu sırada BoÄŸdan Derebeyi Dimitri idi. Bu iki derebeyi 1711 yılında Osmanlı-Rus savaşı esnasında isyan ederek, Deli Petro’ya yardım ettiler. Bunda, Ä°stanbul’dan Balkanlara göç eden Yunan asıllı grupların tesiri büyüktü. Bunlar Eflak ve BoÄŸdan’ın idari hayatına nüfuz etmiÅŸlerdi. Yaklaşık bir asır Türk idaresindeki derebeyliklerin bu isyanları ve huzursuzluk çıkarmaları üzerine Eflak ve BoÄŸdan tahtları “voyvodalık” adı altında yeni bir sisteme konuldu. Bu sıralarda Osmanlı Devletinde duraklama devri baÅŸlamıştı.
18. yüzyıl sonlarına doÄŸru Rusya, Osmanlı Devletine olan düşmanlığını arttırdı. 1774 Küçük Kaynarca AntlaÅŸmasıyla Rusya, Osmanlılardan bazı haklar elde ederken bu arada bu iki derebeyliÄŸin iç iÅŸlerine müdahale etme yetkisini de kazandı. Her ne kadar kontrol Osmanlılarda kaldıysa da, birçok ticari imkanlar kaybedildi. Bir yıl sonra Bukovina, Avusturya’ya bırakıldı. 1812 yılında Besarabya da elden çıktı. 1828-1829 Osmanlı-Rus savaşından sonra 1834 yılına kadar Eflak ve BoÄŸdan, Rusya hegemonyası altına tamamen girdi. Kont Pavel Kiselev, Rusya’dan destek görerek, Osmanlı medeniyetini ortadan kaldırmaya çalıştı.
1859 yılında iki eyalet birleÅŸti ve 1861 yılında Romanya olarak anıldı. 1877 yılında Romanya, Berlin AntlaÅŸmasıyle Türk hakimiyetinden uzaklaÅŸtı. Bağımsızlıktan sonra, 1878′de krallık oldu. 1881′de I. Carol Romanya’nın ilk kralı oldu. 1886 yılında Romanya, tek meclisli anayasal monarÅŸik idari sistemine döndü.
Birinci Dünya Savaşından sonra Romanya’nın sınırları geniÅŸledi. Basarabya ve Bukovina’dan sonra Banat ve Transilvanya da ele geçirildi. Fakat çok geçmeden Basarabya ve kuzey Bukovina’yı, her zaman olduÄŸu gibi 1877-78 Osmanlı-Rus savaşı esnasında da yıllarca adaleti altında refah içinde yaÅŸadıkları Osmanlılar aleyhine olarak, yardım ettikleri Rusya’ya bırakmak mecburiyetinde kaldı. Hatta yoÄŸun tehditler neticesinde Güney Dobruca da Bulgaristan’a terk edildi.
Ä°kinci Dünya Savaşı esnasında Marshla lon Antonescu, Rusya’ya karşı Almanya ile birleÅŸme teÅŸebbüsüne geçti. Askeri bir hareketin lideri olan Antonescu 1944 yılında Sovyet entrikası ile Kral Michael tarafından bertaraf edildi ve Romanya, rusya’nın yanında yer aldı. Çok geçmeden Romanya komünizmin kucağına düştü. 1947 yılında bir Halk Cumhuriyeti halini aldıysa da bütün alanlardaki devletleÅŸtirilme bunu sadece lafta bıraktı.
1965 yılındaki yeni Anayasaya göre, Romanya artık Halk Cumhuriyeti olmaktan çıkmış ve bir sosyalist ülke durumuna düşmüştü. Tehlikeyi sezenler 1966′da Rusya’ya karşı bir bağımsızlık hareketi geliÅŸtirmeye çalıştılar. 1970 ve 1973′te Romanya Devlet BaÅŸkanı Nicolai ÇavuÅŸesku (Ceausescu) ABD’yi ziyaret etti. ABD ile 1976 yılında 10 yıllık bir ticari anlaÅŸma imzalanarak, nisbeten Rusya’dan uzak durulmaya çalışıldı. 1982 yılında Romanya bir miktar daha batıya yaklaÅŸtı, üç milyar dolar dolayındaki borçlarının ödenme süresinin uzatılmasını batılı ülkelerden talep etti.
DoÄŸu Blok Devletlerinde komünist rejimin hızla sarsıldığı 1989 sonlarında Romanya’da ilk gösteriler baÅŸladı. Gösterilerin kanlı biçimde bastırılması, ülke çapında gerginliÄŸin artmasına sebep oldu. Ordunun, ayaklanan halkın yanında yer alması üzerine, ülkeden kaçmak isteyen ÇavuÅŸesku, yakalanarak hanımı ile birlikte yargılandıktan sonra kurÅŸuna dizildi. Yönetimi üstlenen Ulusal KurtuluÅŸ Cephesi, sosyalist rejime son vererek, çok partili sisteme geçiÅŸ yolunu açtı. Nisan 1990′da ilk serbest seçimler yapıldı.
