Moğolistan « Ülkeler Tarihi
MoÄŸolistan’da yaÅŸayan Proto-MoÄŸolları ve Tunguzları; Türklerin kurduÄŸu büyük Hun Ä°mparatorluÄŸu birleÅŸtirdi. Miladdan önce 3. yüzyıldan itibaren bölge Türklerin hakimiyetine geçti. On üçüncü yüzyılın başına kadar; Büyük Hun Ä°mparatorluÄŸu, Göktürk, Uygur, Karakutay devletleri hakim oldu. Cengiz Hanın birleÅŸtirip teÅŸkilatlandırdığı kabilelerle, 1205′te MoÄŸolistan’da ilk MoÄŸol Devleti kuruldu.
Cengiz Han, 1227′de ölünce MoÄŸol Ä°mparatorluÄŸu oÄŸulları arasında bölüşüldü. MoÄŸolistan’a Ögedey ve Toluy’un neslinden hanlar, 1634 yılına kadar hakim oldu. 1634′te Mançu Hanedanının hakimiyetine geçti. On yedinci yüzyılda Çarlık Rusyası, bölgeyi kontrolüne almak için teÅŸebbüslere baÅŸladı. On sekizinci yüzyılda MoÄŸolistan’da Rus ve Çin yanlılarının mücadelesi baÅŸladı.
MoÄŸol prenseslerinin Çinliler gibi yaÅŸaması MoÄŸolistan’da milliyetçilik akımının baÅŸlamasına sebep oldu. Katolik misyonerlerinin faaliyetleriyle MoÄŸolistan’da HıristiyanlaÅŸma baÅŸladı. Misyonerler Uzak DoÄŸu’da dayanak noktası elde etmek ümidiyle MoÄŸolistan’ın istiklalini müdafaa ettiler. Ä°stiklal fikri yayıldı. Yirminci yüzyılda.
1912′de Çin’de Mançu hanedanının yıkılmasıyla MoÄŸol prensleri Rusların da yardımıyla MoÄŸolistan’ın istiklalini ilan ettiler. Çinlilerle mücadeleye giriÅŸen MoÄŸolistanlılar, 1915′te Çin’e de istiklallerini tanıttılar. Çin-Japon savaşında MoÄŸolistan’da yeraltı faaliyetiyle komünist hareket baÅŸlatıldı. Japonya’nın Kuzey Çin’e girmesiyle 1935-1937′de MoÄŸolistan da iÅŸgale uÄŸrayarak, mahalli muhtar bölgeler kuruldu.
1945′te Ä°kinci Dünya Savaşınin bitmesiyle ülkedeki istiklal yanlısı teÅŸkilatlar faaliyetlerini komünizm paralelinde devam ettirdiler. Komünizme karşı mücadele eden teÅŸkilatların zayıflatılmasıyla İç MoÄŸolistan, Çin’in hakimiyetinde muhtar hale getirildi. Ä°kinci Dünya Savaşından sonra dış MoÄŸolistan’da, ABD ve Ä°ngiltere’nin tavsiyesiyle, MoÄŸolistan Halk Cumhuriyeti kuruldu.
20 Ekim 1945′te referandumla istiklalini ilan eden MoÄŸolistan, önce Milliyetçi Çin tarafından tanındı. 1946′da MoÄŸolistan Halk Cumhuriyeti ile Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler BirliÄŸi aralarında ittifak imzalandı. 1961′de BirleÅŸmiÅŸ Milletler TeÅŸkilatına kabul edildi.
Sovyetler BirliÄŸindeki ve DoÄŸu Avrupa’daki komünist yönetimlerinin çöküşü komünizmle idare edilen MoÄŸolistan’ı da etkiledi. 1990′da çok partili sisteme geçilerek; ekonomik, sosyal ve siyasal reformlar yapıldı. Temmuz 1990 ilk çok partili seçimler yapıldı. MoÄŸolistan’da bulunan Rus birlikleri yapılan anlaÅŸma sonucu geri çekildi.
Leave a Reply
You must be logged in to post a comment.
